Bosh sahifa Mualliflardan МИЛЛИЙ ҒУРУР – МАЪНАВИЙ КОМИЛЛИК МЕЗОНИ

МИЛЛИЙ ҒУРУР – МАЪНАВИЙ КОМИЛЛИК МЕЗОНИ

0

Дунёда миллатлар, элатлар бисёр. Ҳар бир халқнинг бошқасига ўхшамаган урф-одатлари, дунёқараши, маънавияти бор. Шу пайтга қадар қанчадан-қанча қавм, уруғ ва қабилалар миллатга айланиш босқичига етиб келолмай йўқликка юз тутган.

Тарихий жараён шуни кўрсатадики, фақат маънавий дунёси бой, дунёқараши кенг, ўзини, ўзлигини англаганларгина тарих суронларини енга олган. Бугун ҳам ер юзида минг­лаб эл ва элатлар бўлгани ҳолда, ўз юрти ва давлатчилигига эга халқлар сони юзтага ҳам етмайди.

БМТнинг маълумотига кўра, ҳар йили қирққа яқин тил, демакки, миллат йўқолиб кетади. Борлиқнинг азалий қонуни шуки, кураша олмайдиганлар ҳамиша мағлуб бўлади. Шукрки, ўзбек халқи суронлару бўҳронларни енгиб, ўз номи, тили ва давлатчилигига эга бўлган миллатлар қаторидан жой олган. Бу билан ҳар қанча фахрлансак арзийди.

Ўтмишда буюк аждодларимиз ўз шаъни, қадр-қиммати, миллатнинг ор-номуси, эрки ва устуворлиги учун қаттиқ курашганини жуда кўп мисоллар билан далиллаш мумкин. Қадимги юнон тарихчилари асарлари орқали бизгача етиб келган Широқ ва Тўмарис воқеаларини эслайлик. Ўз Ватанини душман қўлига топширишни ор билган боболару момоларнинг мардлиги, жасоратига ҳатто Ҳеродот ва Полиенлар ҳам тан берган.

V–VIII асрларга мансуб Ўрхун-­Энасой битиклари барча туркий халқлар маънавиятининг энг қадимий ёдгорликлари саналади. Мазкур тош битикларда туркий қавмларнинг буюк донишманди Билга Хоқоннинг ўз қавмига қарата айтган мана бу хитобни бир эсга олайлик: «Сен ўзингни анг­ласанг, ўзлигингга қайтсанггина юксаласан, буюк бўласан!».

Бу ҳақиқат асрлар оша халқимизнинг баҳодир фарзандлари учун дастуруламал бўлиб келди. Ор-номус, шону шараф, Ватан ва миллат шаънини ҳар недан устун билган Имом Бухорий, Беруний, Ибн Сино каби олиму фозилларимиз халқни маърифатли қилиш, илм машъали билан Ғарбу Шарқни ёритишга уринган бўлса, Жалолиддин Мангуберди, Амир Темур сингари саркардаларимиз миллатнинг ғурурини сарбаланд қилиш учун бутун ҳаётини сафарбар этди.

Соҳибқирон бобомиз Кўксарой пештоқига битган мисраларни эсланг: «Агар қудратимизга шубҳа қилсангиз, биз қурган иморатларга боқинг!». Дарҳақиқат, аждодларимиз тиклаган бу гўзал иншоотлар Самарқанду Бухорода, Ўшу Туркис­тонда, Машҳаддан тортиб Аграгача салобат тўкиб турибди.

Ўзбекнинг миллий ғурури ҳақида сўз бораркан, албатта, буюк Алишер Навоийни тилга олмасдан илож йўқ. Мутафаккир бобомизнинг ўлмас мероси асрлар оша жаҳон аҳлини бирдамликка, бағрикенгликка, дўстлик ва ҳамжиҳатликка ундаб келаётир.

Ҳазрат Навоийнинг ўзбек халқи бошидаги дўппию, эгнидаги чопонига атаб битган мана бу байтларнинг ўзи ҳар биримизнинг томиримиздаги қонларни жунбушга келтирмайдими?

Шоҳ тожу хилъатиким,

мен тамошо қилғали,

Ўзбегим бошида қалпоқ,

эгнида ширдоғи бас.

Орадан асрлар ўтиб, Ўзбекистон Қаҳрамони, Халқ шоири Эркин Воҳидов Навоийга ҳамоҳанг жарангдор мис­раларни битган эди:

Қайга бормай бош­да дўппим,

Ғоз юрарман гердайиб,

Олам узра номи кетган

Ўзбекистон, ўзбегим.

Ўтган асрда инсоният бошига мисл­сиз кулфатларни ёғдирган Иккинчи жаҳон уруши даврида ҳам халқимиз ўз мардлиги, жасоратини, қадри баландлигини кўрсатди. Фашизм устидан қозонилган ғалабада ўзбек халқининг қўшган ҳиссасини ҳеч ким инкор этолмайди. Биргина ўзбек генерали Собир Раҳимов кўрсатган қаҳрамонликлар инсоният тарихида олтин ҳарфлар билан ёзилди. Ёки яқиндагина жаҳон ҳамжамиятига маълум бўлган, Амерсфортдаги концлагерда Гитлернинг манфур режасини барбод қилган 101 нафар ўзбекнинг ғурурини эсланг! Фашистлар очлик инсонни ҳайвонга айлантира олишини исботлаш мақсадида бир ой оч ётган ўзбек йигитларини масхаралаб, уларнинг олдига эндигина печдан чиққан оппоқ нонни ташлашган.

Муҳаммадсаид МАВЛОНОВ, Навоий шаҳар ИИО ФМБ 4-сонли ЖҚГ катта тезкор вакили, капитан.